Theo Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050, đã được Chính phủ phê duyệt, mục tiêu đặt ra là phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng trung bình của ngành hằng năm từ 12% - 15%, có 80% số doanh nghiệp logistics Việt Nam sử dụng các giải pháp chuyển đổi số… Theo đó, các mục tiêu phát triển chiến lược cũng như đòi hỏi thực tế đang yêu cầu doanh nghiệp logistics Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo – AI.
PGS. TS. Nguyễn Bình Minh, Viện trưởng Viện Công nghệ và Kinh tế số, Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, trong 5 năm qua, tỉ lệ chuỗi cung ứng được dùng trí tuệ nhân tạo - AI đã tăng từ 28% lên 82%. Đồng thời, có 71% nhà lãnh đạo chuỗi cung ứng nói rằng AI đã giúp giảm sự gián đoạn trong toàn bộ chuỗi cung ứng, tức là tự động hóa với sự hỗ trợ của AI đã thay thế cho nhiều công đoạn phải can thiệp thủ công như trước đây.
Ông Nguyễn Bình Minh nhận định: "AI có thể giúp chúng ta đọc chứng từ, cảnh báo ngoại lệ, AI có thể giúp chúng ta điều phối lên doanh nghiệp, AI có thể giúp chúng ta có thể tối ưu hóa được nợ công giữa các doanh nghiệp với nhau. Logistic hiện đại thì là một bài toán điều phối dữ liệu và rủi ro niềm tin… Thì AI giúp chúng ta đọc chứng từ, so khớp logic, phát hiện ngoại lệ và khuyến nghị xử lý cũng như là ghi lý do quyết định".
Quan sát quá trình phát triển công nghệ hỗ trợ trong ngành logistics cho thấy 3 giai đoạn chuyển đổi, từ vận hành thủ công dựa trên giấy tờ, đến số hóa và đồng bộ hệ thống, và hiện nay là kỷ nguyên AI-first – nơi trí tuệ nhân tạo trở thành “trình điều khiển trung tâm” của toàn bộ mạng lưới logistics.
Ông Nguyễn Anh Dũng, Quản lý dự án công nghệ của J&T Express Việt Nam nhìn nhận: "Trong nhiều năm qua, chúng tôi vận hành dựa vào những kinh nghiệm thực tế và quy trình thủ công. Nhưng khi quy mô thị trường đạt tới mức độ lớn hơn, những kinh nghiệm đơn thuần đã đạt tới giới hạn, chúng tôi bắt đầu nhìn nhận AI không còn là một sự lựa chọn mà là một yếu tố bắt buộc để cạnh tranh. Hiện tại thì chúng tôi đã bắt đầu thay đổi từ “AI hỗ trợ” sang “AI dự báo”, và trong 2-3 năm tới, AI có khả năng “tự quyết định”.
Thực tế trên thế giới, các doanh nghiệp logistics lớn đã chuyển từ AI “dự báo” sang “tự quyết định”. Amazon hiện vận hành hơn 750.000 robot trong hệ thống kho thông minh, giúp rút ngắn chu kỳ xử lý đơn hàng từ 60–75 phút xuống còn 15 phút. UPS với hệ thống ORION ứng dụng AI trong tối ưu lộ trình, đã tiết kiệm hơn 160 triệu km di chuyển và 38 triệu lít nhiên liệu mỗi năm.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển của Việt Nam, hiện có chưa đến 2% doanh nghiệp thực sự chạm tới ngưỡng ứng dụng “AI linh hoạt”. Lý do đầu tiên vẫn là nguồn lực đầu tư, không chỉ là chi phí đầu tư ban đầu rất lớn cho một hệ thống logistics thông minh hoàn chỉnh, mà còn là đầu tư bổ sung để theo kịp sự phát triển của công nghệ mới.
Do đó, trước làn sóng "AI đang bùng nổ, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần bắt đầu ngay, nhưng phải có lộ trình phù hợp, tránh đầu tư dàn trải.
Ông Nguyễn Tiến Đồng, Giám đốc Kỹ thuật AI, Tập đoàn CMC cho rằng: "Chúng ta sẽ cần phải đánh giá được rằng sẽ cần phải mang tính chất là khả thi cao và mang lại giá trị cao. Đó là trục giá trị và trục khả thi. Có bốn yếu tố nhỏ là trục giá trị thì sẽ có liên quan đến giá trị mang lại về việc tối ưu chi phí, về việc an toàn trong vận hành cũng như là nâng cao chất lượng dịch vụ.
Còn liên quan tính khả thi thì là tính sẵn sàng về dữ liệu, tính sẵn sàng về nhân sự có khả năng ứng dụng những công nghệ mới hiện nay, về văn hóa có sẵn sàng ứng dụng AI thay đổi so với hiện tại hay không, cũng như liên quan đến nền tảng công nghệ mà doanh nghiệp hiện có. Sau khi có những phân tích này thì có thể chỉ ra được những khu vực mà chúng ta nên đầu tư vào để nhanh chóng mang lại cả giá trị thực tế cho doanh nghiệp".
Các chuyên gia công nghệ khẳng định, trí tuệ nhân tạo - AI không thay thế con người, nhưng những doanh nghiệp biết ứng dụng AI hiệu quả sẽ thay thế những doanh nghiệp chậm đổi mới. Các Nghị quyết và chiến lược phát triển của Đảng và Nhà nước đã đặt mục tiêu đến năm 2035, Việt Nam có 100% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số, nhằm đưa tỷ trọng chi phí logistics trên GDP xuống còn 10–12%.
Đây là một mục tiêu tham vọng nhưng khả thi, nếu cộng đồng doanh nghiệp quyết tâm vượt qua “rào cản tâm lý” để đón đầu làn sóng AI. Theo đó, doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng trước, rồi tiếp tục hoàn thiện hệ thống sau, bởi nếu không bắt đầu sớm, sẽ càng khó thích ứng khi AI bùng nổ mạnh mẽ trong thời gian tới.
Giao Thông 24h
Địa chỉ: 11 Đường số 01, Phường An Khánh, Thành Phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0906 96 5678
Website: https://giaothong24h.vn/
Link Map: https://www.google.com/maps?cid=3941317332205320361
Đơn vị báo giao thông – truyền thông chính thống cập nhật tin tức giao thông 24/7
