Tinh gọn để xây dựng nền báo chí hiện đại, đa nền tảng
Việc sắp xếp, quy hoạch và tinh gọn hệ thống báo chí là bước chuyển quan trọng nhằm xây dựng nền báo chí cách mạng chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số. Thông điệp này được nhiều diễn giả chia sẻ tại phiên thảo luận "Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí – Góc nhìn người trong cuộc" trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc 2026.
Phát biểu khai mạc, ông Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, quá trình quy hoạch báo chí thời gian qua đã góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải, phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí.
Theo ông, mục tiêu của việc tinh gọn không chỉ là sắp xếp lại tổ chức mà còn hướng đến xây dựng đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị, chuyên môn vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và làm chủ công nghệ mới.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ, các cơ quan báo chí cần kết hợp kinh nghiệm của những nhà báo giàu nghề với sức sáng tạo của lực lượng phóng viên trẻ am hiểu công nghệ để hình thành các tòa soạn hội tụ, đa nền tảng.
"Mục tiêu cuối cùng là đổi mới mô hình quản trị, giúp báo chí chính thống tiếp tục giữ vai trò dòng thông tin chủ lưu, dẫn dắt dư luận xã hội trước sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội", ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), cho biết việc sắp xếp báo chí hiện nay được triển khai đồng thời theo Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí đến năm 2025 và chủ trương tinh gọn bộ máy của Trung ương.
Đến nay, cả nước có 833 cơ quan báo chí, gồm 38 đài phát thanh - truyền hình và 697 cơ quan báo chí với 98 cơ quan báo và 597 tạp chí. So với trước khi thực hiện Quy hoạch báo chí năm 2019, số lượng cơ quan báo đã giảm một nửa, từ 196 xuống còn 98; riêng số lượng tạp chí trong năm 2025 cũng giảm gần 18% sau quá trình sắp xếp, sáp nhập.
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, việc giảm đầu mối không đồng nghĩa với việc thu hẹp hoạt động báo chí. "Bạn đọc hầu như không cảm nhận sự thiếu hụt thông tin. Những sản phẩm có chất lượng, hiệu quả vẫn tiếp tục được duy trì và phát triển, trong khi các sản phẩm kém hiệu quả được tổ chức lại để tập trung nguồn lực", ông nói.
Giảm đầu mối nhưng mở rộng không gian phát triển
Một trong những điểm đáng chú ý được lãnh đạo Cục Báo chí nhấn mạnh là việc mở rộng không gian hoạt động cho các cơ quan báo chí trên môi trường số.
Theo quy định của Luật Báo chí, ngoài bốn loại hình truyền thống gồm báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình, các cơ quan báo chí được xây dựng các kênh nội dung trên nền tảng số và không gian mạng. Đây đều được pháp luật công nhận là sản phẩm báo chí.
Đặc biệt, cơ quan quản lý không giới hạn số lượng các kênh nội dung mà mỗi cơ quan báo chí được phát triển, đồng thời không yêu cầu cấp phép trước, chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo theo quy định.
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, cơ chế này mở ra dư địa rất lớn để các cơ quan báo chí mở rộng độ phủ thông tin, phát triển thương hiệu trên nền tảng số, đồng thời được hưởng các cơ chế bảo vệ bản quyền, xử lý hành vi sao chép trái phép và từng bước xây dựng các mô hình kinh doanh nội dung số.
"Mục tiêu của việc tinh gọn đầu mối là tập trung nguồn lực để các cơ quan báo chí đầu tư chiều sâu, phát triển những sản phẩm có chất lượng cao và chiếm lĩnh tốt hơn không gian mạng", ông nhấn mạnh.
Trước băn khoăn rằng việc giảm số lượng cơ quan báo chí có thể làm suy giảm độ phủ của thông tin chính thống, tạo khoảng trống cho thông tin xấu độc lan truyền, ông Trần Thanh Lâm khẳng định điều này sẽ không xảy ra.
Theo ông, việc tinh gọn chỉ nhằm sắp xếp bộ máy quản lý, hoàn toàn không hạn chế số lượng sản phẩm báo chí.
"Đảng và Nhà nước không hạn chế sản phẩm báo chí. Một cơ quan báo chí hoàn toàn có thể phát triển nhiều sản phẩm hơn trước. Với hệ thống hiện nay, báo chí hoàn toàn đủ khả năng phục vụ hơn 100 triệu người dân Việt Nam, kiều bào ở nước ngoài và bạn bè quốc tế quan tâm đến Việt Nam", ông nói.
Ông Lâm cũng cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt với mạng xã hội, mỗi cơ quan báo chí cần chủ động đổi mới nội dung, đa dạng hình thức thể hiện, hướng đến từng nhóm công chúng. Đặc biệt, báo chí phải nghiên cứu nhu cầu của độc giả trẻ để phát triển các sản phẩm như video ngắn, đồ họa, multimedia hay những hình thức truyền tải hiện đại khác.
Theo ông Trần Thanh Lâm, quá trình sắp xếp được thực hiện liên tục, đồng bộ nên sẽ không tạo ra khoảng trống thông tin. Điều quan trọng là báo chí chính thống phải nhanh hơn, hấp dẫn hơn và hiện diện mạnh mẽ hơn trên không gian số để tiếp tục giữ vững vai trò định hướng dư luận.
Thách thức sau sắp xếp và mục tiêu xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực
Chia sẻ kinh nghiệm từ quá trình sắp xếp bộ máy tại Thủ đô, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội cho biết, việc hợp nhất các cơ quan báo chí không chỉ là bài toán về tổ chức mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi toàn diện mô hình quản trị, quy trình sản xuất và phương thức vận hành.
Theo ông, sau khi thực hiện sắp xếp, khối chuyên môn được tổ chức tinh gọn theo hướng tòa soạn hội tụ. Nếu trước đây mỗi loại hình báo chí có quy trình sản xuất riêng thì nay mọi nội dung đều được xây dựng từ một nguồn đầu vào, sau đó phân phối trên nhiều nền tảng khác nhau.
Sự thay đổi này đòi hỏi đội ngũ phóng viên phải có năng lực tác nghiệp đa phương tiện. Nhiều nhà báo vốn gắn bó với báo in nay phải thích ứng với truyền hình, phát thanh và các nền tảng số, trong khi mỗi loại hình đều có yêu cầu riêng về kỹ năng và cách thể hiện.
Bên cạnh đó là thách thức về công nghệ khi các đơn vị trước đây sử dụng nhiều hệ thống quản trị nội dung (CMS) khác nhau. Việc xây dựng một hệ thống thống nhất, tích hợp từ quản trị tòa soạn đến sản xuất và phân phối nội dung cần nhiều thời gian, nguồn lực cũng như sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật.
Theo ông Nguyễn Thành Lợi, quá trình rà soát cũng cho thấy các đơn vị đang vận hành hàng chục kênh trên Facebook, YouTube, TikTok, Zalo… với lượng người theo dõi và mô hình khai thác doanh thu khác nhau. Việc hợp nhất các nền tảng này để vừa duy trì độ phủ, vừa bảo đảm nguồn thu là bài toán không đơn giản.
Một khó khăn khác là vấn đề tài chính. Trong bối cảnh nhiều cơ quan báo chí đã thực hiện cơ chế tự chủ, việc xây dựng hệ sinh thái số đủ mạnh để tạo nguồn thu bền vững sau sáp nhập trở thành yêu cầu cấp thiết.
Theo ông, thách thức lớn nhất vẫn là yếu tố con người. Khi số lượng đầu mối giảm mạnh, nhiều vị trí quản lý không còn được duy trì, đòi hỏi quá trình sắp xếp phải khách quan, minh bạch, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu của tổ chức với tâm tư của cán bộ.
Dù vậy, ông Nguyễn Thành Lợi khẳng định hoạt động báo chí tại Hà Nội vẫn được duy trì thông suốt trong suốt quá trình tổ chức lại bộ máy.
"Chưa một ngày nào báo Hà Nội Mới ngừng xuất bản, cũng chưa một ngày nào các chương trình phát thanh, truyền hình bị gián đoạn. Điều đó cho thấy dù có nhiều khó khăn, đội ngũ người làm báo vẫn luôn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ", ông nhấn mạnh.
Đồng tình với chủ trương sắp xếp hệ thống báo chí, nhà báo Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông số Việt Nam, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, cùng với tinh gọn bộ máy, điều quan trọng nhất là nâng cao chất lượng đội ngũ người làm báo.
Theo ông, nếu lựa chọn một từ khóa cho giai đoạn phát triển mới của báo chí thì đó là "tử tế" – tử tế trong chuyên môn, làm chủ công nghệ và đặc biệt là giữ gìn đạo đức nghề nghiệp.
"Tử tế trước hết là giỏi nghề, tinh thông nghiệp vụ, biết kết hợp giữa năng lực làm báo với công nghệ hiện đại. Nhưng điều quan trọng không kém là đạo đức nghề nghiệp. Đây chính là nền tảng để xây dựng đội ngũ người làm báo cách mạng trong giai đoạn mới", ông nói.
Nhà báo Hồ Quang Lợi cũng cho rằng Hội Nhà báo Việt Nam cần tiếp tục đồng hành với hội viên thông qua đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và lan tỏa các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, giúp đội ngũ người làm báo thích ứng với yêu cầu phát triển mới.
Đề cập định hướng lâu dài, ông bày tỏ sự đồng tình với chủ trương xây dựng các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, từng bước hình thành những tổ hợp báo chí có quy mô, năng lực cạnh tranh và sức ảnh hưởng lớn trong môi trường truyền thông số.
Theo ông, việc Hà Nội và TP.HCM được bổ sung vào hệ thống cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện là bước đi phù hợp với xu thế phát triển của báo chí hiện đại.
Xây dựng nền báo chí tinh gọn nhưng mạnh hơn
Các ý kiến tại diễn đàn thống nhất rằng, tinh gọn hệ thống báo chí không phải là thu hẹp tiếng nói của báo chí cách mạng mà nhằm tập trung nguồn lực, đổi mới mô hình hoạt động và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ, báo chí chính thống muốn giữ vững vai trò định hướng dư luận cần tiếp tục đẩy nhanh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, đa dạng hóa hình thức truyền tải và phát triển các sản phẩm phù hợp với từng nhóm công chúng.
Quá trình sắp xếp chắc chắn còn nhiều thách thức về tổ chức, công nghệ, nguồn thu và nhân sự. Tuy nhiên, với sự đồng hành của các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp cùng quyết tâm đổi mới từ mỗi cơ quan báo chí, mục tiêu xây dựng các tòa soạn hội tụ, đa phương tiện, hiện đại hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa.
Tinh gọn vì thế không phải là thu hẹp quy mô hoạt động, mà là tạo nền tảng để báo chí phát triển mạnh hơn, chuyên nghiệp hơn và đủ sức cạnh tranh trong môi trường truyền thông toàn cầu, tiếp tục khẳng định vai trò là dòng thông tin chủ lưu, đồng hành cùng sự phát triển của đất nước.
Giao Thông 24h
Địa chỉ: 11 Đường số 01, Phường An Khánh, Thành Phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0906 96 5678
Website: https://giaothong24h.vn/
Link Map: https://www.google.com/maps?cid=3941317332205320361
Đơn vị báo giao thông – truyền thông chính thống cập nhật tin tức giao thông 24/7
