Giao mạnh hơn quyền quyết định cho thành phố
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù của thành phố thời gian qua. Với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, dự thảo hướng tới xây dựng khung pháp lý vượt trội cho một siêu đô thị trong giai đoạn phát triển mới. Dự thảo luật gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào 4 nhóm lĩnh vực trọng tâm, trong đó có nhiều chính sách quy mô lớn, tác động sâu rộng và chưa từng có tiền lệ trong thực tiễn.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: VIỆT DŨNG)
Tham gia góp ý, TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, đề nghị, Luật Đô thị đặc biệt sẽ là khuôn khổ pháp lý ổn định, lâu dài cho thành phố. Ông đề nghị luật cần có quy định tập trung giải quyết các nhóm vấn đề cốt lõi gồm: giao quyền quyết định cho chính quyền thành phố trong tổ chức, sắp xếp, khai thác có hiệu quả hệ thống doanh nghiệp nhà nước và công sản; cho phép chính quyền thành phố phát hành trái phiếu chính quyền địa phương.
Đồng thời, trao dư địa ban hành chính sách cho thành phố; quy định rạch ròi đối với ngân sách địa phương. Đặc biệt, TPHCM cần được chủ động hơn đối với các khoản thu thuộc ngân sách địa phương; HĐND thành phố phải có quyền quyết định và chịu trách nhiệm cao nhất, Trung ương thực hiện vai trò giám sát, hậu kiểm.
TS Trần Du Lịch cũng cho rằng, thành phố “xin cơ chế chứ không xin tiền”, vì vậy cần được trao quyền tạo nguồn thu và chủ động đầu tư phát triển. Ông đề xuất giao mạnh hơn quyền quyết định về tổ chức bộ máy, biên chế, chế độ công vụ cho chính quyền địa phương 2 cấp; tăng thẩm quyền cho giám đốc sở và chủ tịch UBND thành phố để giảm tình trạng họp hành, thủ tục lòng vòng.
Ở góc độ liên kết vùng, nhiều chuyên gia đề nghị xác định lại phạm vi “vùng đô thị TPHCM” theo hướng sát thực tế hơn. PGS-TS Thái Thị Tuyết Dung, Đại học Quốc gia TPHCM, đề nghị, vùng đô thị nên bao gồm TPHCM và các địa phương có ranh giới hành chính liền kề, đồng thời cần bổ sung cơ chế “Hội đồng điều phối vùng” để tháo gỡ các điểm nghẽn phối hợp hiện nay. Đồng quan điểm, PGS-TS Phùng Chí Sỹ, Giám đốc Trung tâm Công nghệ môi trường, đề xuất, phạm vi vùng chỉ nên gồm TPHCM cùng các địa phương liền kề hoặc gắn với lưu vực sông Đồng Nai như Tây Ninh, Đồng Nai và Lâm Đồng để phù hợp với các bài toán hạ tầng, chống ngập, môi trường.
TS Trần Du Lịch phát biểu tại Hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt. (Ảnh: VIỆT DŨNG)
Giám đốc Sở Tư pháp TPHCM Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt có 9 chương, gồm: Những quy định chung; Tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật; Quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự, an toàn đô thị; Phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; Phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt; Liên kết phát triển vùng và bảo vệ môi trường; Giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình; Điều khoản thi hành.
Đây là dự án luật về phân quyền, tất cả các lĩnh vực đều được thực hiện phân quyền triệt để, tối đa (trừ 4 lĩnh vực không thực hiện phân quyền). Việc phân quyền tuân theo nguyên tắc: Thẩm quyền của Quốc hội được đề xuất giao cho HĐND; thẩm quyền của Chính phủ giao cho UBND; thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ giao cho Chủ tịch UBND. Tổ biên soạn đề xuất đưa vào dự thảo luật gần 300 thẩm quyền, cụ thể giao cho HĐND hơn 140 thẩm quyền, giao UBND hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND hơn 20 thẩm quyền.
Gỡ điểm nghẽn quy hoạch
TS-KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, dự thảo mới đề cập đến khu thương mại tự do và TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng) nhưng chưa đủ để hình thành các động lực phát triển mới cho TPHCM. Ông đề xuất đưa vào luật 5 mô hình đô thị đặc thù gồm: khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, đô thị TOD, đô thị sân bay và đô thị tri thức.
TS-KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng phân tích, với đô thị sân bay, TPHCM chưa đủ thẩm quyền can thiệp đồng bộ khu vực quanh Sân bay Tân Sơn Nhất. Nếu được luật hóa, thành phố sẽ chủ động hơn trong quy hoạch vùng ảnh hưởng của cả Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và khu vực lân cận Sân bay quốc tế Long Thành. Trong khi đó, mô hình đô thị tri thức sẽ kết nối đô thị đại học, khu công nghệ cao và đổi mới sáng tạo để hình thành các cực tăng trưởng mới. TS-KTS Ngô Viết Nam Sơn nhận định, nếu chỉ tập trung khai thác giá trị thương mại mà thiếu yếu tố an sinh, người thu nhập thấp sẽ bị đẩy ra xa các trục giao thông công cộng. Do đó, ông kiến nghị dành 20%-30% quỹ đất quanh các dự án TOD cho nhà ở xã hội hoặc nhà ở cho người lao động thuê.
Trong khi đó, PGS-TS Thái Thị Tuyết Dung cho rằng, dự thảo luật hiện chưa dành sự quan tâm tương xứng cho lĩnh vực giáo dục và y tế, dù đây là thế mạnh nổi bật của TPHCM. Theo bà, thành phố cần có cơ chế tài chính cho các trường đại học, bệnh viện tuyến cuối đóng trên địa bàn; đồng thời bổ sung chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài trong các lĩnh vực trọng điểm.
Trước áp lực thiếu trường lớp bậc THPT, PGS-TS Thái Thị Tuyết Dung đề xuất cho phép hình thành các trường phổ thông trong khuôn viên đại học lớn như Đại học Quốc gia TPHCM, để tận dụng nguồn lực sẵn có và giải quyết nhu cầu học tập của người dân. PGS-TS Thái Thị Tuyết Dung cũng đề nghị cần cân nhắc kỹ quy định miễn trách nhiệm hình sự để bảo đảm tính thống nhất với Bộ luật Hình sự; Luật Đô thị đặc biệt chỉ nên quy định ở mức miễn trách nhiệm hành chính hoặc dân sự.
TS PHẠM THÁI SƠN, Trường Đại học Việt - Đức: Xây dựng khung giám sát và đánh giá quy hoạch
Dự thảo đề cập nhiều đến quản lý đô thị, tôi cho rằng cần bổ sung một khung giám sát và đánh giá quy hoạch với định lượng và định tính rõ ràng. Khung này sẽ thay thế cho phương thức báo cáo triển khai hành chính hàng năm vốn thiếu hiệu quả và không tuân theo một quy định cụ thể nào, giúp chính quyền nắm bắt chính xác tác động thực tế của quy hoạch. Bên cạnh đó, về mặt tổ chức không gian, dự thảo cần bổ sung cơ chế lập quy hoạch liên phường, liên xã. Việc tạo nền tảng pháp lý cho quy hoạch liên kết vùng cấp xã này sẽ khắc phục điểm nghẽn về hạ tầng chung sau sáp nhập, đồng thời thúc đẩy các giải pháp quản trị khu vực.
TS NGUYỄN THỊ THIỆN TRÍ, Trường Đại học Luật TPHCM: Xem xét thận trọng việc thu hồi đất
Một nội dung tác động trực tiếp đến tâm lý, đời sống của cư dân đô thị là quy định mở rộng diện thu hồi đất cần phải được xem xét hết sức thận trọng. Dự thảo quy định ngoài các trường hợp thu hồi đất theo Luật Đất đai, TPHCM còn được thu hồi đất trong các trường hợp khác do luật này quy định. Đây là nội dung cực kỳ nhạy cảm.
Đạo luật này chưa có nhiều nội dung mang tính đột phá về quyền lợi thực tế cho người dân đô thị, việc mở rộng thẩm quyền thu hồi đất riêng cho địa phương sẽ dễ tạo ra những phản ứng tiêu cực trong dư luận. Nhằm bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ và an dân, dự thảo không nên tự ý bổ sung thêm các trường hợp thu hồi đất riêng cho thành phố, mà nên tuân thủ nhất quán theo các quy định chung của Luật Đất đai hiện hành.
TS NGUYỄN THỊ HẬU, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử TPHCM: Bảo vệ di sản và ký ức đô thị
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cần bổ sung mạnh hơn các cơ chế bảo vệ di sản, cảnh quan lịch sử và không gian văn hóa cộng đồng, bởi đây chính là phần hồn tạo nên bản sắc của TPHCM. Tại dự thảo vẫn thiếu quy định đánh giá tác động văn hóa - xã hội đối với các dự án chỉnh trang đô thị, tái thiết trung tâm hay phát triển TOD quy mô lớn.
Thực tế, nhiều đô thị trên thế giới đã “trả giá” khi phát triển đô thị nén nhưng lại làm đứt gãy cộng đồng cư dân gốc và thương mại hóa di sản. Vì vậy, luật cần có hành lang pháp lý đủ mạnh để bảo tồn ký ức đô thị, hình thành quỹ bảo tồn di sản và áp dụng chế tài nghiêm khắc với các hành vi xâm hại di sản. Di sản mất đi là mất vĩnh viễn, không thể chỉ xử lý bằng một lời xin lỗi.
THU HƯỜNG (Theo SGGP)
Giao Thông 24h
Địa chỉ: 11 Đường số 01, Phường An Khánh, Thành Phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0906 96 5678
Website: https://giaothong24h.vn/
Link Map: https://www.google.com/maps?cid=3941317332205320361
Đơn vị báo giao thông – truyền thông chính thống cập nhật tin tức giao thông 24/7
