Dự báo đúng nhu cầu, chuẩn bị nhân lực từ sớm
Tại tọa đàm "Hóa giải nguy cơ thiếu hụt nhân lực ngành Xây dựng: Cần cái 'bắt tay' của 'ba nhà'" diễn ra ngày 22/10, các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng chỉ ra những thách thức trong công tác chuẩn bị nguồn nhân lực trước yêu cầu phát triển hạ tầng trong giai đoạn tới.
PGS.TS.KTS Nguyễn Vũ Phương, Phó giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng cán bộ xây dựng nhận định, nhu cầu đào tạo và phát triển nhân lực đang tăng cao trong bối cảnh đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông được đẩy mạnh. Riêng ngành Xây dựng có thể cần bổ sung hàng trăm nghìn lao động trong thời gian tới.
Theo ông Phương, để đáp ứng nhu cầu đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, cần xây dựng chiến lược phát triển nhân lực dài hạn, rà soát nhu cầu và tập trung đào tạo, mở rộng quy mô ở những chuyên ngành cần thiết. Công tác đào tạo phải đi trước một bước, gắn với tiến độ triển khai dự án và nhu cầu nhân lực ở từng giai đoạn.
Tuy nhiên, bài toán nhân lực không chỉ nằm ở số lượng. Sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải đổi mới chương trình, xác định rõ chuẩn đầu ra, chú trọng năng lực ứng dụng công nghệ và khả năng sáng tạo của người học.
Đặc biệt, kiến thức trên giảng đường cần được chuyển hóa thành kỹ năng thực hành thông qua các chương trình thực tập, trải nghiệm thực tế và sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo.
Ở góc độ dự báo, ông Nguyễn Vũ Phương cho rằng, không thể tính toán nhu cầu nhân lực theo cách cơ học, tuyến tính, chẳng hạn lấy chiều dài đường cần xây dựng nhân với một định mức lao động để xác định tổng số người cần thiết.
Việc dự báo phải đánh giá tổng thể nhu cầu của toàn ngành, gắn với đặc điểm từng dự án, năng lực triển khai và khả năng đáp ứng của thị trường lao động. Các yếu tố cần xem xét gồm năng lực đào tạo của cơ sở giáo dục, trình độ chuyên môn, kỹ năng, vị trí công tác hiện tại và khả năng sẵn sàng tham gia dự án của lực lượng lao động.
Một vấn đề đáng lưu ý là khoảng cách giữa kinh nghiệm xử lý công việc hành chính và năng lực chuyên môn kỹ thuật chuyên sâu. Qua khảo sát tại một số địa phương, tỷ lệ cán bộ phụ trách lĩnh vực xây dựng, hạ tầng được đào tạo đúng chuyên ngành còn thấp.
Thực tế này cho thấy, nếu chỉ tập trung bổ sung nhân lực về số lượng mà không tính đến chất lượng và cơ cấu chuyên môn, ngành Xây dựng - Giao thông sẽ khó đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án ngày càng phức tạp.
Vì vậy, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan nghiên cứu chiến lược, cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý nhà nước để xây dựng phương pháp dự báo khoa học, sát thực tiễn. Trên cơ sở đó, sớm hoàn thiện các đề án, chính sách phát triển nhân lực, bảo đảm đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu chuyên môn cho các giai đoạn đến năm 2030, 2035 và tầm nhìn đến năm 2050.
Cải thiện đãi ngộ, giữ chân người lao động
Từ thực tiễn nhiều năm theo dõi các công trình giao thông trọng điểm, PGS.TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, cho rằng nhu cầu nhân lực tăng mạnh vừa mở ra cơ hội phát triển, vừa đặt ra thách thức lớn đối với ngành.
Theo ông, một trong những hạn chế là chưa thực sự chủ động trong quy hoạch, dự báo và xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực dài hạn. Đã có những giai đoạn, các ngành cầu đường tại một số trường đại học tuyển sinh được rất ít, thậm chí phải tuyển ở mức điểm sàn. Trong khi đó, đây là những ngành đòi hỏi tư duy khoa học và năng lực chuyên môn cao để giải quyết các bài toán phức tạp về kết cấu, vật liệu, cơ học và tổ chức thi công.
Nếu không duy trì được nguồn tuyển và chất lượng đào tạo, khi nhu cầu đầu tư hạ tầng tăng mạnh, việc bổ sung ngay đội ngũ nhân lực đủ năng lực sẽ gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh công tác quy hoạch và đào tạo, ông Chủng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường làm việc đủ sức thu hút, giữ chân người lao động. Đặc thù của ngành xây dựng giao thông là người lao động thường xuyên phải làm việc xa nhà, điều kiện sinh hoạt tại công trường còn nhiều khó khăn. Trong khi đó, thu nhập ở một số vị trí chưa tương xứng với công sức bỏ ra, khiến người lao động gặp áp lực về chi phí sinh hoạt và chăm lo gia đình.
Trong bối cảnh các ngành nghề cạnh tranh ngày càng gay gắt để thu hút lao động, nếu không cải thiện điều kiện làm việc và chính sách đãi ngộ, ngành giao thông sẽ khó giữ chân người có tay nghề, chuyên môn tốt.
"Chúng ta cần sớm xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực trên cơ sở dự báo nhu cầu và tính toán khoa học, thay vì chỉ giải quyết tình trạng thiếu hụt khi các dự án đã bước vào giai đoạn triển khai", ông Chủng nhấn mạnh, đồng thời đề nghị có cơ chế đãi ngộ phù hợp, bảo đảm thu nhập xứng đáng cho đội ngũ tham gia phát triển hạ tầng giao thông.
Giao Thông 24h
Địa chỉ: 11 Đường số 01, Phường An Khánh, Thành Phố Hồ Chí Minh
Hotline: 0906 96 5678
Website: https://giaothong24h.vn/
Link Map: https://www.google.com/maps?cid=3941317332205320361
